بدانیم

* ژئوالکتریک

در این گرایش به تعیین مقاومت ظاهری لایه‌های مختلف زمین و تعیین جنس آن‌ها می پردازند. این کار از طریق اختلاف پتانسیل بین لایه‌های زمین انجام می‌گیرد. با استفاده از این روش می‌توان خواص الکتریکی سنگ‌ها را تشخیص داد، که بوسیله چند روش الکتریکی محاسبه می شود که تعدادی از آن‌ها عبارتند از:

روش پتانسیل خود زا: که براساس فعل و انفعالات شیمیایی یا مکانیکی مثل تغییرات سولفور، تغییر در ترکیبات سنگ‌ها، فعالیت بیوالکتریکی مواد ارگانیک، فرسایش و گرادیان مایع زیر زمین بوجود می آید. این روش برای بدست آوردن پتانسیل الکتریکی زمین، بدون هیچ گونه القای مصنوعی در زمین صورت می‌گیرد و ساده ترین و کم هزینه ترین روش از روش‌های ژئوفیزیک است.

روش مقاومت ویژه : به عبور جریان الکتریکی درون زمین می‌گوییم که اندازه گیری شدت و اختلاف پتانسیل بین الکترودها را برعهده دارد که از نتیجه حاصل از این عملیات صحرایی می‌توانیم مقاومت ویژه در زمین را بدست آوریم. این روش بیشتر برای اکتشافات آب‌های زیر زمینی مورد استفاده قرار می گیرد و حتی با استفاده از این شیوه می‌توان شیرینی و شوری آب‌ها را نیز تشخیص داد.

* مغناطیس سنجی

این شاخه به بررسی تغییرات میدان مغناطیسی زمین می‌پردازد که این کار به دو روش انجام می گیرد روش نقطه ای و روش منطقه ای. در روش نقطه‌ای دستگاه را روی نقاط مختلف زمین قرار می‌دهند و تغییرات را بررسی می‌کنند اما در روش منطقه‌ای این کار از طریق هوایی صورت می‌گیرد. استفاده از این روش بیشتر برای اکتشافات مواد فلزی که خاصیت مغناطیسی دارند و درون زمین است. برای مثال برای کشف آهن، نیکل و …که دارای خاصیت مغناطیسی هستند مورد استفاده قرار می گیرد. امروزه اغلب اکتشافات به روش منطقه‌ای، توسط یک مغناطیس سنج که به دنبال هواپیمایی کشیده می‌شود، انجام می‌شود. به این ترتیب منطقه‌ای وسیع در مدتی کوتاه و با مخارجی نسبتا کم مورد بررسی قرار می‌گیرد.

* گرانی سنجی

هدف این شاخه بررسی و بدست آوردن شتاب جاذبه زمین و همچنین بحث درباره ی شکل میدان جاذبه زمین در نقاط مختلف است. با توجه به اینکه میدان جاذبه بستگی به جنس لایه‌ها دارد با این روش می‌توان به تحلیل و بررسی مسائل زمین ساختی مثل تاقدیس‌های زیر زمینی، گنبدها، گسل‌ها و توده‌های نفوذی پرداخت. این روش در بررسی‌های مهندسی جهت تعیین محل حفره‌ها و غارهای انحلالی داخل سنگ‌های آهکی استفاده می شود. این روش مطمئن ترین روش برای اکتشافات نفتی است.

* لرزه نگاری

هدف این شاخه بررسی و تعیین مرز لایه‌ها، محل گسل‌ها و غارها یا ضخامت لایه‌ها و تا حدی جنس لایه‌ها است. این کار توسط بررسی رفتار سنگ‌های درون زمین در مقابل عبور امواج الاستیک از آن‌ها صورت می‌پذیرد که تولید این امواج به دو صورت ضربه ای و انفجاری صورت می‌گیرد. در روش ضربه‌ای این امواج توسط ضربه‌های مصنوعی تولید می‌شوند و در روش انفجاری امواج به وسیله انفجارهایی در عمق زمین ایجاد می‌شوند. به طور کلی امواج لرزه‌ای از محل تشکیل به صورت کروی منتشر می‌شوند. این امواج با سرعتی که بستگی به خواص کشسانی زمین دارد از داخل آن عبور می کنند. امواج لرزه‌ای در محل تغییر جنس مواد منعکس یا منکسر شده و پس از بازگشت به سطح زمین توسط ابزارهایی ثبت می‌شوند.

* زلزله شناسی

کار این شاخه فقط اندازه گیری است. آنها با بررسی زلزله‌ها و اطلاعات آن‌ها به اندازه گیری ضخامت لایه‌ها و تعیین مرز لایه‌ها می‌پردازند. تفاوت کار این رشته و رشته لرزه نگاری در روش ایجاد امواج است. به طوری که در لرزه نگاری امواج به صورت مصنوعی و با انفجارها و یا ضربه مصنوعی ایجاد می شوند ولی در زلزله شناسی این امواج از چشمه‌ای طبیعی تولید می‌شود که در اثر زلزله ایجاد


      نصب پیزومتر و اندازه گیری تغییرات تراز یا فشار آب در سدهای خاکی امری ضروری می باشد. انتخاب نوع پیزومتر و نیز الگوی نصب پیزومترها و سایر وسایل ابزار دقیق در سدهای خاکی علاوه بر اینکه تابعی از وضعیت سازه می باشد به خصوصیات هیدروژئولوژیکی محدوده اطراف نیز مرتبط است. به عنوان مثال اگر نفوذ آب از دامنه ها وجود داشته باشد ابزار دقیق در دامنه ها نیز نصب می گردد. در این مقاله ضمن معرفی ابزار دقیق در سدهای خاکی، الگوی مورد استفاده در نصب ابزار دقیق و نیز نتایج بدست آمده در سد مخزنی ملاصدرا ارائه شده است.



اثر مراحل اجرایی مغارهای بزرگ زیرزمینی در پایداری آنها

   خلاصه مطالب:
      حفر فضاهای زیرزمینی از دیرباز به دلایل مختلف اعم از احداث نیروگاه های آبی و استخراج معادن، مورد توجه مهندسین ژئوتکنیک و معدن بوده است. عوامل زمین شناختی و پارامترهای رفتاری سنگ ها نقش اصلی در مطالعات و اجرای یک پروژه دارد. پایداری فضاهای بزرگ زیرزمینی، تحلیل تنش ها و تغییر شکل های ایجاد شده پس از حفاری و راه های بهینه سازی حفاری از اهمیت خاصی برخودار می باشد. امروزه با پیشرفت علم کامپیوتر و نرم افزارهای مناسب در زمینه تحلیل این فضاها، امکان این وجود دارد که با بکارگیری پارامترهای صحیح و مناسب، درک صحیح و درستی از وضعیت پایداری آنها بدست آید. استفاده از ابزار دقیق در حین اجرا و مراحل حفاری یکی از اصلی ترین عناصر در روش جدید تونل سازی اطریشی (N4TM) به حساب می آید. نتایج ابزار دقیق شامل جابجایی زمین در سقف و دیواره تونل، در سطح و عمق های مختلف در اثر حفاری و نصب سیستم نگهدارنده و همچنین تغییرات نیرو و تنش در سیستم نگهدارنده می باشد. از نتایج ابزار دقیق می توان برای آنالیز برگشتی و متعاقب آن بررسی و تحلیل پایداری سیستم که شامل تواه سنگ اطراف و سیستم نگهدارنده نصب شده است، استفاده نمود. بدین وسیله روش اجرای حفاری و نصب نگهدارنده ها را از لحاظ مراحل و زمان اجرا می توان بهینه نمود. هدف از این پروژه ارائه یک روش بهینه حفاری جهت اجرای مغار نیروگاه کارون 3 با توجه به توزیع تنش ها و تغییر شکل های اطراف تونل می باشد. منظور از بهینه سازی حفاری، ارائه مدل های مختلف مراحل حفاری می باشد بطوری که بتوان بهترین روند حفاری را هم که از نظر اجرائی مشکل نداشته باشد و هم از نظر تحلیل بیشترین پایداری را داشته باشد، معرفی کرد. برای رسیدن به روش بهینه، نیاز به تحلیل برگشتی و بکارگیری پارامترهای صحیح برای آنالیزهای مجدد می باشد. این کار به کمک نرم افزار المان مجزای UDEC انجام گرفته است.
  
   کلمات کلیدی: مغار، ابزار دقیق، مدل عددی، مراحل حفاری، آنالیز برگشتی، UDEC

 

بررسى روش حفارى، تحکیم و ریزشهاى رخ داده در تونل تحت فشار فوقانى دومسد ونیروگاه گتوند علیا با نگرشى ویژه به نتایج ابزار دقیق

نویسنده‌گان:

[ حسن آقائى ] - کارشناس ارشد استخراج معدن ; کارشناس شرکت مهندسى مشاور مهاب قدس ; سد و نیروگاه گتوند علیا
[
اکبر کاظمى ] - کارشناس ارشد مکانیک سنگ ; کارشناس مؤسسه عمران ; سد ونیروگاه گتوند علیا

خلاصه مقاله:

سد و نیروگاه گتوند علیا در استان خوزستان، 30 کیلومترى شمال غ ربى شهرستان شوشتر و 12 کیلومترى شهر ستان گتوند واقع گردیده است . یکى از قسمت هاى این سد، احداث تونل هاى آب بـر بوده که شامل تونل هاى آبرسان، انشعاب ها، تونل هاى تحت فشار فوقانى، اس - شفت ها و تونـل - هاى تحت فشار تحتانى مى باشد . تونل تحت فشار دوم بدلیل قرارگیرى در مسیر گسل و در نتیجه
وقوع ریزشهایى حین حفارى و انجام عملیات خاص تحکیم از اهمیت خاصى برخوردار مـى باشـد . لذا در این مقاله ابتدا روش حفارى این تونل که به دو صورت استفاده از دستگاه حفار کلـه گـاوى
( روش مکانیکى ) و حفارى و آتشبارى ( روش اتریشى ) مى باشد، مورد بررسى قرار گرفته و سـپس ریزشهاى رخ داده و عل ل آنها تحلیل گردد ه است . در این تونل عامـل هـاى وجـود گـسل و سـطوحSlickenside علاوه بر تشدید اضافه حفارى در حین حفارى تونل، پس از اتمـام عملیـات حفـارى و تحکیم باعث ترک شاتکریت و در نتیجه تحمیل یکسرى تحکیمات الحاقى گردیده است . کـه در ایـن تحقیق موارد فوق و همچنین نت ایج ابزار دقیق ( پین همگرایى سنج و اکستنسومتر ) قبـل و بعـداز نصب تحکیمات الحاقى در تونل مذکور مورد بررسى قرار گرفته است


کلمات کلیدى:

روش اتریشى، دستگاه کله گاوى، نرم افزار Dips، نرم افزار Unwedge ابزار دقیق، سد و نیروگاه برق آبى گتوندعلیا


 

Search
/ 0 نظر / 4 بازدید